İklim Şartları İle Uyumlu Hareketli Cepheler

Makale : Nevin GÜNEY TOK

Günümüzün gelişen malzeme ve teknolojileri, beraberinde değişen yaşam koşulları ile sürdürülebilir tasarım anlayışı yeni bir boyut kazanmaktadır. Teknolojinin durdurulamaz ilerleyişi içerisine çevre değişkenleri ile uyumlu olması ve mimaride dinamik değişken cepheler tasarlanması, küresel ısınma, iklim koşulları her geçen gün enerji etkin binaların önemini arttırmaktadır.

Enerji etkin yapıları iki ana ta­sarım stratejisinden değer­lendirebiliriz; pasif veya aktif sistemlerin kullanımı. Pasif sistemler yapı ile çevre arasında bir bariyer oluşturmakta, kullanıcı gereksi­nimlerinin sağlanmasında yetersiz kalınan noktada ise aktif sistem­ler dâhil edilmektedir. Yapılardan beklenen, sürekli değişen çevresel koşullara cevap veren ve kendini değiştirmesi prensibini ortaya koya­bileceği uyumlu cephelere sahip olmasıdır.

Cephenin uyum göstermesini yal­nızca iklime duyarlı olmayı değil kullanıcı, nesne gibi farklı etkenler karşısında ve farklı ölçeklerde de­ğişkenlik gösterebilme durumunu olarak algılanmalıdır. Binanın iç konfor koşulları ile ilişkili fiziksel pa­rametreler üzerinden, ışık, ısı, hava, dayanım, enerji olarak tanımlanır­ken, kullanıcı ile etkileşiminde man­zara veya nesne ile ilişkili medya gibi farklı performanslar dikkate alınmaktadır. Bu bağlamda tanım­lanan stratejiler; gölgeleme, güneş ışınımı kazancı, ısı yalıtımı, ısı depo­lama, ısı köprüsü kontrolü, nem ile soğutma, doğal havalandırma, su ve rüzgâr gibi çevresel etkilere da­yanım ve güneşten yararlanarak enerji üretim ön görülmektedir.

Konuyu daha detaylı aktarabilmek adına örnek bir proje üzerinden ta­nımları açmak isterim.

Güney Kore’nin Yeosu kentinde­ki EXPO’daki ana binalardan biri olan ONE OCEAN PAVILION SOMA tarafından tasarlanmıştır. Tasarım, kentsel ve doğal bağlamı ile uyum­lu kalıcı bir dönüm noktası yarat­mayı amaçlamıştır.

Bina eski bir sanayi liman havza­sında yeni bir yürüyüş gezi parkuru boyunca inşa edilmiş. Fuarın ardın­dan, gezinti yeri turistler ve yerliler için boş zaman etkinlikleri sunan kentsel bir plaj olarak hizmet ver­mektedir. Ana giriş, kısmen binanın gölgesiyle gölgelenen ve ziyaretçi­ler için bir bekleme bölgesi yarata­rak gün ışığı, ısı, gölgeleme ve kul­lanıcı konforu sağlanmıştır. Bununla beraber, denize bakan taraftaki açık okyanus manzarası, dikey yü­zeyler ve üçgen açıklıklar boyun­ca sergilenmektedir. Projenin en önemli yanı ise yenilikçi ekolojik çevre ile uyumlu biyonik cephele­ridir.

Gün geçtikçe, tecrübeler ile kinetik cephenin hareketli lamelleri ışığın fuayeye en iyi şekilde nasıl alınabil­diğini göstermektedir. Bireysel ola­rak kontrol edildiğinde, bunları art arda açıp kapamak, binanın tüm uzunluğu boyunca dalga benzeri hareketleri yansıtmaktadır. Tıpkı bir balığın pullarındaki hareket gibi. Güneş battıktan sonra, açılış ha­reketlerinin görsel etkisi, lamellerin iç tarafına yerleştirilmiş LED’ler ile arttırılması bu etkiyi sonsuz hale de getirmektedir.

Sergi modülleri arasındaki boşluklar, fuayenin daha iyi doğal havalan­dırılmasını sağlamak için hâkim rüz­gar yönüne doğru yönlendirilmiştir. Dikey sergi alanlarında, soğutma, klimalı kanalları şartlandırılmış ha­vanın hacmini azaltmak için zemin­den döşenmiştir. Kinetik cephenin lamelleri güneş enerjisi girişini kont­rol etmekte ve çatıda bulunan gü­neş panelleri, enerji üretmektedir. Binanın iklim özelliklerine göre bu cephelerin hareketleri düzenlen­mektedir. Böylece enerji tüketimini azalmakta ve verimliliği artırmakta­dır.

Türkiye kinetik cephe örnekleri li­teratürleri girecek boyutta olması da tasarımlarda yer alması git gide artması uygulanabilirliğinde yakın olduğunu anlamına gelmektedir.

Dünyadaki hareketli cephelere örnekler;

Children’s Museum, Pittsburgh

Syddansk University, Kolding Denmark

Sharifi ha House, Tehran

Media TIC Spain

California Acad. of Sciences,

San Francisco

Bund Finance Centre, Shanghai

The CH2, Melbourne, Australia

Bir Yorum Yazın..